948. god. Konstantin Porfirogenit spominje zemlju Bosnu i u njoj dva grada: Desnik i Kotarac. Naucnici se razilaze u mišljenju da li je Tešanj ili neki drugi grad za Desnik i Kotor-Varoš za Kotarac. 1415. god. Ugri doživljavaju težak poraz a zarobljenici su odvdeni u Zvecaj kod Trepca – Tešanj.

GOOGLE EARTH LOKACIJA STARI GRAD TESANJ.kmz

Pod današnjim se imenom Tešanj prvi put spominje 1461. godine u Povelji kojom kralj Stjepan Tomaševic svome stricu Radivoju Krsticu uz ostalo daruje “i na Usori grad Tešanj”. Spominje se i crkva Svetog Jurja u Tešnju. 1465. Turci osnivaju Bosansko kraljevstvo cija je prijestonica grad Tešanj. Za kralja je imenovan Matija Kotromanic.

Tešanj se smatra najstarijim gradom u BiH o kome postoje pismeni podaci (pod imenom Desnik u 10-om stoljecu)... To je jedan od 4 kraljevska grada u BiH, jer je relativno kasno (sredinom 16-og vijeka) pao pod osmansku vlast, tako da je privremeno (13 godina) bio središte Kraljevstva bosanskog i sjedište vojvode Radivoja Kotromanica, clana bosanske kraljevske loze - tzv. tampon-država...

Pod Osmanskom vlašcu je bio dosta razvijen, jedan od 6 najvecih gradova u BiH... Centar nahije, zatim kadiluka (koji je ukljucivao dobojsku, maglajsku i novošehersku kapetaniju)... 1878. godine je imao gotovo pa duplo više stanovnika nego danas... AU uprava je izgradila puteve koji su zaobišli ovaj gradic što ga je i do danas obilježilo. Pod Kraljevinom SHS cijela BiH je munjevitom brzinom nazadovala, pa i sam grad Tešanj. Tek od 60-tih godina 20-og stoljeca pocinje razvoj privrede ovog podrucja, koji se nastavlja i danas, a prvenstveno je baziran na automobilskoj industriji. Privreda u ovom gradu danas je daleko razvijenija u odnosu na BH standard.

Još su dva karakteristicna obilježja ovoga grada - voda i filmovi. Svake godine, vode sa tešanjskih izvora osvajaju zlatne i druge medalje širom svijeta, teško da im druge vode mogu konkurisati. U Tešnju je snimano i mnogo filmova (ne znam tacno da li 6 ili 7), od cega sam ja gledala Budaletinu Taleta i Gori vatra.

Mana grada je to što je zabacen, pa se sva zbivanja dešavaju u najvecem mjestu (sem samog grada) u opštini - Jelahu. Nocni život nije vrijedan ni pomena, posebno za starije od 17-18 godina.

Eto, da ne trabunjam dalje, pocecu sa postanjem slika glavnog simbola grada - Gradine iz raznoraznih uglova i perspektiva. Tvrdava je površinom najveca u BiH, izgradena je u trecem stoljecu prije nove ere od strane Ilira, Rimljani su je mijenjali, Slaveni takoder, a zatim i Osmanlije, koji su uz dvije postojece kule sagradili i trecu - sahat kulu.